Wspinaczkowe Q&A

Zegarki COROS mają osobne tryby aktywności dla wspinaczy - i nie chodzi tylko o estetykę czy kategoryzację w historii treningów. Każdy tryb działa trochę inaczej, śledzi inne dane, a do tego możesz wybrać skalę trudności, w której normalnie wspinasz. Jeśli nigdy nie zaglądałeś głębiej w te ustawienia, prawdopodobnie tracisz połowę funkcji.

Czym różni się tryb "Wspinaczka na świeżym powietrzu" od zwykłego trybu "Wspinaczka" w zegarku COROS?

Wspinaczka na świeżym powietrzu odbywa się na naturalnych formacjach skalnych - w górach, na skałkach czy klifach - gdzie liczy się zarówno technika, jak i umiejętność poruszania się w terenie.

Wspinaczka na świeżym powietrzu to tryb, który aktywnie korzysta z GPS. Zegarek rejestruje trasę dojścia pod ścianę, lokalizację drogi, przewyższenie - czyli wszystko to, co ma znaczenie, gdy wychodzisz w teren, a nie do hali. Tryb "Wspinaczka" (bez dookreślenia) jest bardziej ogólny i sprawdza się przy wspinaczce sportowej na skałach, gdzie GPS jest mniej priorytetowy, ale pomiar tempa wysiłku i tętna zostaje.

W praktyce: jeśli jedziesz na Jurę albo w Tatry, włącz tryb z GPS. Jeśli trenujesz na sztucznej ścianie - nie ma sensu.

Czym jest wspinaczka sportowa na skałach i kiedy używać trybu "Wspinaczka" w COROS?

Wspinaczka sportowa na skałach to forma wspinaczki z liną na naturalnych formacjach, gdzie drogi są na stałe wyposażone w punkty asekuracyjne - ekspresy wpięte w kolumy pozwalają skupić się wyłącznie na pokonywaniu ruchów technicznych.

Tryb "Wspinaczka" w COROS to ogólna kategoria dla wspinaczki na linie - zarówno sportowej (na sztucznych punktach), jak i tradycyjnej. GPS schodzi tu na drugi plan, a zegarek skupia się na monitorowaniu tętna, wysiłku i czasu aktywnej wspinaczki w odróżnieniu od przerw na ziemi.

Do czego służy tryb wspinaczki wewnętrznej w COROS?

Wspinaczka wewnętrzna na ścianach wspinaczkowych odbywa się z liną i asekurantem - wspinacz pokonuje dłuższe drogi od ziemi do górnej stacji, ćwicząc technikę ruchu i wytrzymałość na specjalnie zaprojektowanych chwytach.

Wspinaczka wewnętrzna to tryb przeznaczony do dróg na ścianie - czyli wchodzisz, asekurujesz się, schodzisz lub odpadasz i próbujesz znowu. Zegarek liczy przerwy między próbami, monitoruje tętno w czasie odpoczynku i wysiłku, i próbuje wyłapać, kiedy właściwie się wspinasz, a kiedy stoisz i gadasz z kumplem pod ścianą. Apex 4 poczuje również gdy odpadniesz ze ściany i zjedziesz trochę niżej.

Czym jest boulderig?

Bouldering rządzi się innymi prawami. Próby są krótkie - czasem 10 sekund, czasem 3 minuty, ale rzadko dłużej. Tryb boulderingu w COROS jest zoptymalizowany właśnie pod takie interwały: krótki wysoki wysiłek, długa przerwa, znowu wysoki wysiłek. Dane dotyczące ilości prób, czasu aktywnej wspinaczki i recovery wyglądają przez to zupełnie inaczej niż przy drogach prowadzonych.

Bouldering to wspinaczka na niskich ścianach bez liny i asekuranta - zamiast tego na podłodze leżą grube maty, a celem jest pokonanie krótkich, intensywnych sekwencji ruchów zwanych "problemami", które doskonalą siłę, balans i technikę wspinaczkową.

Jakie skale trudności obsługuje zegarek COROS i którą wybrać?

COROS daje ci wybór między kilkoma systemami oceny trudności tras. Nie musisz przeliczać nic w głowie - po prostu ustawiasz tę skalę, której używasz na co dzień.

Wspinaczka Francuska - najpopularniejsza w Europie, oznaczenia w stylu 6a, 7b+, 8c. Jeśli wspinasz się na Jurze, w Alpach czy na większości europejskich skałek, to pewnie ta.

Wspinaczka Amerykańska (YDS) - skala Yosemite, zapis w stylu 5.10a, 5.12c. Dominuje w USA, ale znajdziesz ją też w przewodnikach po niektórych rejonach poza Stanami.

UK Trad - system brytyjski, który działa dwustopniowo: najpierw ogólna ocena drogi (Moderate, Severe, E1, E9...), potem techniczna trudność ruchu (4a, 5c...). Używany głównie na Wyspach i przy tradycyjnej wspinaczce w stylu brytyjskim.

UIAA - skala opracowana przez Międzynarodową Unię Alpinistyczną, zapis cyfrowy z plusem i minusem (IV, VI+, VIII-). Dość popularna w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, w tym w Polsce - szczególnie przy starszych opisach dróg.

Ewbank - skala australijska i nowozelandzka, liczby od 1 wzwyż (najtrudniejsze drogi świata to okolice 35+). Mało popularna w Polsce, ale jeśli wspinasz się lub planujesz wspinać na antypodach - wiesz, dlaczego to ustawienie istnieje.

Skale lodowe - osobna kategoria dla wspinaczki lodowej i mieszanej. W COROS znajdziesz tu skalę WI (Water Ice) i AI (Alpine Ice). WI1 to spacer po lodzie, WI6+ to pionowe sople dla naprawdę zaawansowanych. Jeśli chodzisz zimą w góry z czekanami, to właśnie ta opcja.

Kombinacja skal - tryb dla tych, którzy wspinają się w różnych rejonach świata albo mieszają style. Możesz wtedy korzystać z kilku systemów jednocześnie i łatwiej porównywać wyniki z partnerami wspinaczkowymi, którzy używają innej skali.

Który tryb wspinaczkowy w COROS jest najlepszy dla początkującego?

Jeśli zaczynasz i chodzisz głównie na ściankę - tryb wspinaczki wewnętrznej albo bouldering, zależnie od tego, co robisz. Nie komplikuj. GPS nie jest ci potrzebny w hali, a dane o tętnie i czasie odpoczynku naprawdę pomagają zrozumieć, jak reagujesz na wysiłek i czy za krótko odpoczywasz między próbami (a prawie zawsze odpoczywasz za krótko).

Skalę na start ustaw na Francuską - w Polsce to standard na ścianach i większości skałek.

Czy COROS automatycznie wykrywa wspinaczkę i dobiera tryb?

Nie - musisz wybrać tryb ręcznie przed rozpoczęciem aktywności. COROS nie przełączy się sam z trybu boulderingu na outdoor climbing, bo nie ma jak tego odróżnić bez twojej informacji. Warto wyrobić sobie nawyk ustawiania trybu jeszcze zanim zawiążesz buty.

Czy dane ze wspinaczki w COROS synchronizują się ze Stravą?

Tak, aktywności wspinaczkowe z COROS trafiają do Stravy - choć Strava traktuje większość z nich jako jedną kategorię "Rock Climbing" bez rozróżnienia na bouldering czy outdoor. Szczegółowe dane, takie jak próby, trudność dróg czy czas odpoczynku, zostają w aplikacji COROS i na koncie coros.com.

Kiedy zaczyna się sezon wspinaczki na świeżym powietrzu w Polsce?

Nie ma jednej daty- i to jest w zasadzie dobra wiadomość, bo oznacza, że sezon outdoor w Polsce jest dłuższy, niż większość osób myśli. Na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej pierwsi wspinacze pojawiają się już w marcu, czasem nawet pod koniec lutego, jeśli zima odpuści wcześniej. Skały wapienne nagrzewają się szybko, a przy suchej pogodzie i temperaturze powyżej 5-8 stopni można wspinać się całkiem komfortowo- pod warunkiem że chwyty są suche.

Tatry to inna historia. Tam sezon na drogi skalne zaczyna się zazwyczaj w maju lub czerwcu, zależnie od tego, ile śniegu zostało w górach i jak szybko obeschły ściany. Niektóre rejonki w dolinach są dostępne wcześniej, ale wyższe partie skał bywają mokre i oblodzone długo po tym, jak na Jurze trwa już pełnia sezonu.

Jeżeli mieszkasz w okolicach Krakowa i masz dostęp do Jury- pierwsze wyjście outdoorowe możliwe jest wiosną, często już w marcu. Jeśli celujesz w Tatry- planuj od maja.

Jak przygotować się do pierwszego wyjścia wspinaczkowego na skały po zimie?

Pierwsze wyjście po zimie zawsze trochę zaskakuje- nawet jeśli przez całą zimę regularnie chodziłeś na ściankę. Skała zachowuje się inaczej niż sztuczne chwyty: jest zimniejsza, bardziej śliska przy wilgoci, a tarcie bywa nieprzewidywalne zależnie od rodzaju kamienia i ekspozycji ściany na słońce.

Kilka rzeczy, które warto zrobić przed pierwszym wyjściem:

Sprawdź stan sprzętu- liny po zimie warto obejrzeć pod kątem uszkodzeń i zanieczyszczeń, ekspresy przejrzeć pod kątem zużycia bloczków, buty sprawdzić czy guma nie utwardziła się nadmiernie od długiego przechowywania.

Zaplanuj łatwiejszy dzień niż zwykle- pierwsze wyjście to nie moment na projekty. Ciało potrzebuje kilku sesji, żeby wrócić do formy na skale, a nadgarstki i palce- szczególnie przy wapiennych chwytach- łatwo przeciążyć po przerwie.

Jedź z kimś doświadczonym, jeśli jesteś na etapie, gdzie asekuracja outdoorowa jest dla ciebie nowością. Zakładanie stanowisk, czytanie skały i ocena warunków to rzeczy, których nie zastąpi żadna sesja na ściance.

Zegarek COROS ustaw w tryb Wspinaczka na świeżym powietrzu- GPS przyda się, jeśli wracasz nową drogą podejścia, a dane o tętnie pokażą ci, jak bardzo obciąża cię jeszcze ta sama trudność co jesienią. Często wynik jest zaskakujący.

Gdzie najlepiej zacząć sezon wspinaczkowy w Polsce - najpopularniejsze rejony skalne

Jura Krakowsko-Częstochowska to najbardziej rozbudowany rejon wspinaczkowy w Polsce - setki skał, tysiące dróg w każdym stopniu trudności i dostępność przez większą część roku sprawiają, że zjeżdżają tu wspinacze z całego kraju.

Jura Krakowsko-Częstochowska - absolutny numer jeden jeśli chodzi o liczbę dróg, dostępność i różnorodność trudności. Rejony takie jak Podlesice, Rzędkowice, Olsztyn czy Dolinki Krakowskie oferują drogi od pierwszych kroków na skale aż po projekty dla zaawansowanych. Wapień, krótkie podejścia, dużo słońca - idealne miejsce na start sezonu i dla tych, którzy dopiero zaczynają przygodę ze wspinaczką outdoorową.

Góry Sokole (Sokoliki) - rejon w Sudetach, niedaleko Jeleniej Góry. Granitowe skały, trochę inna technika niż na wapieniu - tarcie zamiast chwytów zatrzaskowych. Piękna okolica, klimatyczne podejścia przez las, dobre miejsce jeśli planujesz wyjazd z Wrocławia lub Dolnego Śląska.

Tatry - dla tych, którzy chcą więcej niż single-pitch. Regle i okolice Morskiego Oka to klasyczne rejony skalne, gdzie można wspinać się na wielowyciągowych drogach z prawdziwymi widokami. Wymaga dobrego przygotowania i znajomości asekuracji w górach - to nie jest miejsce na pierwsze outdoor kroki, ale na rozwijanie umiejętności już jak najbardziej.

Tatry to najtrudniejszy i najbardziej wymagający logistycznie rejon wspinaczkowy w Polsce - ale też ten, który oferuje najbardziej alpejskie doświadczenia, wielowyciągowe drogi i widoki, których nie znajdziesz nigdzie indziej w kraju.

Rudawy Janowickie - granit, niedaleko Jeleniej Góry, coraz popularniejszy rejon szczególnie wśród wspinaczy z południa i zachodu Polski. Mniej zatłoczony niż Jura, klimatyczna okolica, dobry wybór dróg średniej trudności.

Dolinki Krakowskie - właściwie część Jury, ale warto wymienić osobno. Dolinka Kobylańska, Dolinka Będkowska czy Wąwóz Bolechowicki to rejony tuż pod Krakowem - dosłownie godzina od centrum miasta. Idealne na pierwsze wyjście w sezonie bez planowania długiego wyjazdu.

Czy można wspinać się na skałach w Polsce przez cały rok?

Technicznie - tak, praktycznie - to zależy od rejonu i pogody. Na Jurze zdarzają się piękne dni wspinaczkowe w grudniu i styczniu, szczególnie na ścianach wystawionych na południe, które szybko obsychają. Ale to wyjątki, nie reguła. Zima w Polsce to głównie czas na ściankę, obóz lodowy albo wyjazd do cieplejszych krajów.

Sezon pełny - od marca do listopada - to realne okno dla większości rejonów nizinnych i wyżynnych. Tatry mają krótsze okno, ale za to w sierpniu i wrześniu są absolutnie najpiękniejsze.

.